Sosyal İkilem

Sosyal İkilem, her gün saatlerce kaydırdığımız akışların arkasındaki mekanizmayı sorgulayan bir belgesel. Film, Google, Facebook, Instagram ve Twitter gibi şirketlerde ürün geliştirmiş, bugün ise yaptıklarından rahatsızlık duyan isimlerin tanıklıklarına dayanıyor. Bildirimlerin, beğenilerin ve öneri algoritmalarının dikkatimizi nasıl bir ticari meta hâline getirdiğini sade bir dille anlatıyor.

Yönetmen Jeff Orlowski, röportajları kurgusal sahnelerle harmanlayarak alışılmışın dışında bir yol izliyor. Bir ailenin ve özellikle telefonundan kopamayan genç Ben'in hikâyesi, uzmanların anlattıklarını gündelik hayata tercüme ediyor; ekranın arka planında ise algoritmayı canlandıran üç kişilik bir ekip, Ben'i ekranda tutmak için düğmelere basıyor. Bu dramatize bölümler kimi izleyiciye fazla didaktik gelse de mesajın akılda kalmasını sağlıyor. Tasarım etiği savunucusu Tristan Harris filmin ana anlatıcılarından biri.

Yayımlandığı dönemde dünyanın her yerinde olduğu gibi Türkiye'de de geniş yankı uyandırdı; okullarda, aile sofralarında ve elbette sosyal medyanın kendisinde tartışıldı. Pek çok kişi filmden sonra bildirimlerini kapattığını ya da ekran süresini sınırladığını paylaştı. Yapım, sonraki yıllarda dijital bağımlılık üzerine yapılan tartışmaların referans noktalarından biri olarak kaldı.

Ebeveynler, gençler ve teknolojiyle ilişkisini gözden geçirmek isteyen herkes için ufuk açıcı bir başlangıç. Sosyal İkilem, Netflix'te Türkçe altyazı ve dublaj seçenekleriyle izlenebiliyor.